เกย์-กะเทย ในสื่อ-บอกอะไร?

นสพ. กรุงเทพธุรกิจ หน้าม่านมายา เกย์-กะเทย ในสื่อ-บอกอะไร? 14 ก.ย. 2010 วิทยา แสงอรุณ

วันนี้มาชวน “ชำแหละสื่อกันครับคุณผู้อ่าน และในฐานะคนทำสื่อคนหนึ่ง การ “ชำแหละ” ครั้งนี้ ต้องบอกว่า สะใจไม่น้อย เพราะมีพันธมิตรที่เต็มใจมาร่วมวงกันชำแหละอย่างอบอุ่น

ศุกร์ที่ 24 กันยายนนี้ หลายหน่วยงานรวมตัวกัน จัดเสวนาเรื่องนี้ขึ้นโดยเฉพาะ คุณผู้อ่านกาปฏิทินไว้เลย จัดที่ห้องประชุม ดร. เทียม โชควัฒนา คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ เริ่ม 13.00 น. ไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ

น่าจะเรียกได้ว่า เป็นการจัดหัวข้อแนวนี้ครั้งแรกเลยก็ว่าได้ครับ ชื่อเสวนาคือ

“ตีตรา ตีตรวนตัวตนเกย์: การสร้างภาพเพศวิถีชายรักชายในสื่อไทย ปี 2552-2553”

ถ้าจะให้เจาะลึกกันทุกสื่อ และนำมาเสนอกันให้หมด คงต้องจัดข้ามวัน ทางคณะผู้จัดจึงตัดสินใจเลือกเจาะเฉพาะสื่อในช่องทางหลักๆ และผู้ชมอาจจะเคยพบเคยเห็น “การตีตราและการตีตรวน” อยู่บ้าง

งานนี้ผู้อภิปรายซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญในแต่ละสาขาจะต้องค้นคว้า และนำตัวอย่างมาแสดงด้วย ผู้เข้าร่วมฟังเสวนาจะได้รับรู้ความเคลื่อนไหวของการนำเสนอภาพลักษณ์และตัวตนของเกย์-กะเทย ในสื่อบ้านเราที่ผ่านออกมาในช่องทางของงาน ละครทีวี ภาพยนตร์ ดนตรี-มิวสิควิดีโอ และขาดไม่ได้เลยคือ สื่อโฆษณา

คุณจำได้ไหมว่า เมื่อสี่ห้าปีที่แล้ว มีผลงานโฆษณาทางโทรทัศน์ชิ้นหนึ่งที่ดูแล้ว “ฮา” มาก แม้แต่คนเป็นเกย์ หรือเป็นกะเทย ยังอด “ฮา” ตามไม่ได้ เปิดเรื่อง สถานที่เกิดเหตุ: ห้องน้ำชาย กะเทยนางหนึ่ง (ซึ่งมีใบหน้า วิกผม และการแต่งหน้า ที่ไม่ต่างอะไรกับดาราตลกชายหน้าประหลาดๆ แล้วทำตัวอุบาทว์ๆ หน้าจอทีวี ) กะเทยเริ่มเข้าหาผู้ชายคนหนึ่งที่ดันไปอยู่ในห้องน้ำเวลาเดียวกัน นางถามขึ้นว่า “กี่โมงแล้วฮะ” พร้อมให้ท่าสุดฤทธิ์

ชายคนนั้นหันมามองแล้วตอบห้วนๆ “ไม่มีนาฬิกา” พลันกะเทยก็หยิบนาฬิกาขึ้นมาชูให้เห็น แล้วถามด้วยน้ำเสียงยั่วยวนอีกครั้ง “อยากได้มั๊ย”

ชายหนุ่มเดินเข้ามาหา คล้ายกับว่าจะมาคว้านาฬิกาไป แต่เปล่า “เปรี้ยง” เขาซัดหมัดหนักตรงเข้าไปยังใบหน้ากะเทยอย่างจัง วิกผมสีทองของหล่อนเปิดออก แล้วเสียงโฆษกก็พูดขึ้นว่า “อย่าเอาครับ…เพราะวันนี้ แว่นท็อปเจริญ ซื้อแว่นแถมนาฬิกาฟรี”

นี่เป็นงานโฆษณาชิ้นหนึ่งของเอเยนซี่โฆษณายักษ์ใหญ่ และชิ้นนี้ที่ทำให้ผมกับเพื่อนบางคน ขำไม่ออก คุณผู้อ่านอาจจะดูแล้ว บอกว่า ตลกดี บางคนก็อาจจะบอกว่า ก็สมแล้วนี่ เอานาฬิกาไปล่อผู้ชายถึงในห้องน้ำอย่างนั้น ก็น่าจะได้รับการตอบแทนอย่างนี้

จริงๆ แล้วเรื่องนี้ น่าสนใจมากๆ นะครับ เพราะไม่เพียงคุณผู้อ่านทั่วไปที่เป็นชายหญิงทั่วไป หลายคนทีเดียวที่บอกว่า ไม่ได้รู้สึกอะไรกับโฆษณาชิ้นนี้ คนที่เป็นเพื่อนผมเองที่เป็นกะเทย และเป็นเกย์เอง อีกหลายคนก็บอกว่า ไม่เห็นเป็นไรเลย

จำได้ดีเลยล่ะครับว่า ตอนที่ ได้ยินอย่างนั้น “ของขึ้น” ครับ!

ถ้าเป็นต่างประเทศ โฆษณาชิ้นนี้จะต้องโดนประท้วงอย่างหนัก เพราะนำคนชายขอบ หรือบุคคลที่สังคมมีอคติทางเพศอยู่แล้ว มาทำให้เป็น “เหยื่อ” เพื่อผลประโยชน์ทางการค้า โดยที่ครีเอทีฟ เจ้าของผลิตภัณฑ์ กบว. ที่ดูแลโฆษณา นักแสดง และคนดู ต่างเห็นความตลกขบขันเป็นที่ตั้ง โดยไม่ได้ดูเนื้อแท้เลยว่า โฆษณาชิ้นนี้กำลังบอกอะไร

คนที่บอกว่า ไม่เห็นเป็นไรเลยนี่ สำหรับผมแล้ว คือคนที่ไม่มีจิตสำนึกเรื่องความแตกต่างหลากหลายของคนในสังคม กะเทย เกย์ เป็นบุคคลชั้นสองหรือชั้นสามที่จะสามารถหยิบยกมานำเสนอให้เป็นที่ตลกขบขัน และเป็นเหยื่อได้ โดยที่คนในสังคมส่วนใหญ่จะ “ไม่ว่าอะไร”

ลองตั้งคำถามง่ายๆ สิครับว่า ถ้าไม่เอากะเทยมาในห้องน้ำ แล้วจะเอาใครมาทำตลกดี? มันง่ายแสนง่ายทีี่ครีเอทีฟจะหยิบยกเอากะเทยมาเล่นสนุก และทำเป็นตัวตลก ใช่มั๊ย?

องค์กรอาสาสมัครแห่งหนึ่ง (บางกอกเรนโบว์) ได้ชักชวนให้คนเป็นเกย์ เป็นเกะเทย และภาคีสมาชิกร่วมกันประท้วงไม่ใช้สินค้าและบริการของห้างนี้ สิ่งที่เจ้าของโฆษณาทำก็คือ ให้เอเยนซี่โฆษณาเขียนจดหมายมาชี้แจง

คุณผู้อ่านคงไม่ทราบว่า จดหมายฉบับนั้น เขียนได้ “ห่วยแตก” มากมาย พอดีได้อ่านครับ คนเขียน อ้างเรื่องข้างๆ คูๆ แล้วพยายามปัดความรับผิดชอบ แม้กระดาษ หัวจดหมายยังไม่มีตรา หรือที่อยู่ของเอเยนซี่เลย และไม่มีเสียงใดๆ จากผู้บริหารผลิตภัณฑ์มาพูดถึงเรื่องนี้

แล้วเรื่องก็ค่อยๆ ….เงียบไป

นับตั้งแต่วันนั้นจนถึงวันนี้ จะห้าปีแล้ว ปกติผมไม่ได้เป็นคนเจ้าคิดเจ้าแค้นนะครับคุณ แต่เวลาเดินผ่านร้านสาขาแว่นท็อปเจริญที่ไหนทีไร อดไม่ได้ที่จะนึกถึงโฆษณาชิ้นนั้้น ภาพกะเทยหน้าตาประหลาดโดนตั๊นหน้าเข้าให้ในห้องน้ำ วิกผมกระจุย

ผมจำสโลแกนอะไรไม่ได้ ผมจำไม่ได้ว่า นักแสดงที่เป็นผู้ชายต่อยกะเทย หน้าตาเป็นยังไง แต่ภาพของกะเทยหน้าประหลาดคนนั้น ผมจำได้แม่น มันเป็นภาพสโลว์โมชั่นตลอดที่เกิดขึ้นในหัว เวลาเห็นแบรนด์ “ท็อปเจริญ” และความรู้สึก “แย่ๆ” ก็เกิดตามมา นี่เป็นความรู้สึกส่วนตัวนะครับ

แต่มันคือผลของพลังสื่อ พลังโฆษณา และจะมีพลังของเพลง หนัง มิวสิควิดีโอ ละครทีวี ลองไปฟังการเสวนาครั้งนี้ดูนะครับ นำเสนอบนเวทีโดย อ.อลงกรณ์ ปริวุฒิพงศ์ ภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ สัณห์ชัย โชติรสเศรณี ผู้เชี่ยวชาญจากมูลนิธิหนังไทย ศรุพงษ์ สุดประเสริฐ Columnist คอลัมน์ Soho หนังสือพิมพ์ The Nation และฝ่าย Music บริษัทลักษ์เรดิโอ จำกัด อรรถสิทธิ์ เหมือนมาตย์ นิตยสาร Positioning, Media Specialist บริษัท ไทยเดย์ดอทคอม จำกัด 13.00-16.00 สอบถามรายละเอียด 02-752-6697 (บริษัทไซเบอร์ฟิช มีเดีย จำกัด) ฟังฟรีครับ

………………………………………….
วิทยา แสงอรุณ เป็นโปรดิวเซอร์ และนักเขียนอิสระ ปัจจุบันผลิตรายการ Pink Mango ทาง Mango Channel ทุกคืนวันเสาร์ ห้าทุ่มครึ่ง http://www.facebook.com/vitayas และรายการวิทยุ Bangkok Radio For Men FM102 วันอาทิตย์ สี่ทุ่มถึงเที่ยงคืน

6 thoughts on “เกย์-กะเทย ในสื่อ-บอกอะไร?

    • น้อง เด็กน้อย บอกว่า”คนไทยก็เงี้ย” แต่พี่ว่า ถ้าคลิปนี้ไปออกเมการับรองโดนนักเรียกร้องสิทธิมนุษยชนยำเละแน่นอน

  1. บริษัทโฆษณาชื่อ JWT creative ไม่ได้ระบุชื่อ Creative Director – Account Director คนคิด copy ไม่รู้ชื่ออะไร
    เป็นชิ้นงานที่ต้องบอกว่า Distasteful มากๆ

  2. เห็นด้วยกับพี่วิทยา ว่าไม่ขำครับ ลองคิดว่าถ้าเราเป็นผู้หญิงข้ามเพศ แล้วซึ่งบังเอิญไม่งามมากพอจะขึ้นแข่งบนเวทีใดๆ ได้ หรือแม้แต่เป็นกลุ่มที่โดนเรียกว่า “กระเทยควาย (ขอบอกว่าเกลียดคำนี้สุดๆ โดยไม่ต้องมีคุณสมบัตินี้ด้วย) โฆษณานี้จะเป็นภาพที่บาดตาอย่างแรง

    จำตอนที่เพลง “ประเทือง” ออกอากาศได้มั้ยครับ รู้สึกแปร่งๆ เวลาได้ยินใครโดนเรียกว่า “ประเทือง” มั้ยครับ

  3. ตบมือข้างเดียวไม่ดังครับ คนที่คิดโฆษณาออกมา ก็ต้องประเมินสภาพสังคมแล้วว่าสามารถรับกับสิ่งเหล่านี้ได้มากน้อยแค่ไหน หรือมีกลุ่มคนรับกับเรื่องแบบนี้ได้พอที่จะตอบรับสารแบบนี่อยู่ในสังคมเพียงพอหรือไม่ สรุปก็คือ สังคมแบบที่ไม่ได้ให้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ด้วยความเป็นตัวของตัวเอง หรือความดีงามของคนนั้นๆ แต่การเห็นดีเห็นงามกับพวกพ้องและกระแส ยังไงก็ไม่มีวันหนีพ้นเรื่องพรรค์นี้หรอกครับ :D

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s